اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ (نور - 35)
«مشكات» روزنه یا طاقچهاى بود كه در دیوار اتاق مجاور با حیاط مىساختند و چراغ را روى آن مىگذاشتند، دو طرف آن از شیشه ساخته مىشد تا داخل اتاق و صحن حیاط را روشن سازد و مردم به آن «جاچراغى» مىگفتند. و همچنین وسیلهاى شیشهاى بود كه درى داشتبه شكل مكعب مستطیل كه چراغ را در آن قرار مىدادند. به طور كلى به هر محفظه شفافى كه بتوان در داخل آن چراغ گذاشت تا از باد و توفان مصون بماند مشكات اطلاق مىشود. معناى امروزى این واژه «چراغدان» است.
این نكته یادكردنى است كه مترجمان فارسىزبان از قرون گذشته در برگردانیدن واژههاى قرآنى با دقتى وسواس گونه به گزینش معنى مناسب كوشیدهاند و حتى با استفاده از گویش هاى محلى و اصطلاحات منطقهاى با بیم و امید سعى كردهاند به مفاهیم قرآن نزدیك شوند.
براى نشان دادن گوشهاى از اعتقاد و دقت آنان، معانى «مشكوة» را از كتاب فرهنگ نامه قرآنى كه در تنظیم آن رعایت تاریخى نیز شده است، نقل مىكنیم:
«كلونك، كنبد، چراغ و راه، چراغ بره، روزن، چراغبره، جام، سوراخ چراغ پره، چراغدان، چراغخانه، گنبد، چراغ پرده، چراغ واره، چراغ پایه».1
«. مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ.».
خداوند متعال مثل محسوس و ساده مشكات را براى بیان ژرف ترین مفهوم معنوى (نور) ذكر فرموده و با آوردن (ك) ادات تشبیه بین دو طرف تشبیه نور و مشكات رابطه برقرار كرده است، كه در این جا مىتوان وجه شبه را روشنایى نور یا هدایت الهى دانست كه در دنباله آیه نور هم به آن اشاره شده است: «یَهْدِی اللَّهُ لِنُورِهِ مَن یَشَاء وَیَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ» (24/35). مفسران كلام الهى نیز هر یك فراخور استعداد و دریافتخویش از امثال قرآنى تعبیراتى دارند به عنوان مثال برخى، تمثیل «مشكات» را اشاره قرآن به وجود مبارك صدیقه كبرى حضرت زهرا علیهاالسلام دانستهاند، البته تفسیر و تعبیرات دیگرى هم در معنى این واژه قرآنى ذكر شده است كه گزیدهاى از آن را در این جا دستهبندى مىكنیم:
مشكات و حضرت محمد صلى الله علیه وآله
بسیارى از اهل تفسیر معتقدند كه مراد از مشكات، حضرت محمدصلى الله علیه وآله6 است. و این مفهوم را به شكل هاى متفاوتى نقل كردهاند، از آن قبیل است: «ان المقصود من المشكاة هو قلب رسول الله»،7 صاحب تفسیر اثنىعشرى به استناد حدیثى از امام باقر - علیهالسلام - مىنویسد: مشكات نور علم در سینه پیغمبر و مقصود از (المصباح فى زجاجه) سینه على8 - علیهالسلام - است، مفسر دیگرى نوشته است كه «مشكات محمدصلى الله علیه وآله است و مصباح دل اوست»9 در تفسیر روضالجنان مىخوانیم «مشكات عبدالمطلب است و زجاجه عبدالله و مصباح رسول است كه در صلب ایشان بود»10 و در صفحه دیگر همان تفسیر، مشكات سنت11 رسولالله ذكر شده است.
خدا نور آسمانها و زمین است مثل نور او چون چراغدانی است که در آن ، چراغی باشد ، آن چراغ درون آبگینه ای و آن آبگینه چون ستاره ای درخشنده از روغن درخت پر برکت زیتون که نه خاوری است و نه باختری افروخته باشد روغنش روشنی بخشد هر چند آتش بدان نرسیده باشد نوری افزون بر نوردیگر خدا هر کس را که بخواهد بدان نور راه می نماید و برای مردم مثلهامی آورد ، زیرا بر هر چیزی آگاه است.
مشكات و حضرت فاطمه علیهاالسلام
صاحب تفسیر قمى مىنویسد: مقصود از مشكات حضرت فاطمهعلیهاالسلام است و مراد از «فیها مصباح المصباح» دو فرزند بزرگوارش امام حسن و امام حسین(علیهماالسلام) اند و در همین روایت حضرت فاطمه زهراعلیهاالسلام را از جهت نورانیت و صفا بار دیگر به ستاره درخشان (كوكب درى بین نسآء اهل الارض) 12تعبیر كرده است.
چراغ ,مشكات ,تفسیر ,حضرت ,قرآنى ,مقصود ,الله علیه ,صاحب تفسیر ,محمدصلى الله ,علیه وآله ,مَثَلُ نُورِهِ ,مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ منبع
درباره این سایت